بسیاری از مهندسان تازهکار یا پیمانکاران هنگام تجهیز کارگاه میپرسند که دقیقاً دستگاه پمپ بتن چیست؟ در مهندسی عمران و اجرای سازههای بتنی، پمپ بتن (Concrete Pump) یک ماشین صنعتی و هیدرولیکی است که وظیفه انتقال بتن خمیری (تازه) را از محل تخلیه (تراک میکسر) به محل دقیق بتنریزی در مقاطع سازهای برعهده دارد. بر خلاف روشهای سنتی و دستی (مانند استفاده از باکت و جرثقیل) ک محدودیتهای شدید ارتفاع، مسافت و سرعت دارند، این دستگاه با استفاده از نیروی محرکه قدرتمند و فشار مکانیکی، بتن را درون خطوط لوله فولادی پمپاژ میکند. اما چرا نمیتوان به روشهای سنتی تکیه کرد؟ در پاسخ باید گفت این تجهیزات، مهمترین بخش از عملیات بتنریزی مدرن هستند. بدون استفاده از پمپ، انتقال پیوسته و سریع صدها متر مکعب بتن به مقاطع دور از دسترس، ارتفاعات بلند (مانند برجها) و فضاهای بسته (مانند تونلها) از نظر فنی و اقتصادی غیرممکن است. در ادامه صفر تا صد هر آنچه را که باید از پمپهای تن و انواع و کاربرد آنها بدانید، توضیح خواهیم داد.

پمپ بتن چگونه کار می کند؟
برای درک رفتار این تجهیزات در کارگاه، باید مکانیزم انتقال مواد در این نوع پمپها را بررسی کنیم. بهطور کلی و طبق آنچه منابع میگویند، عملکرد پمپهای بتن مبتنی بر استفاده از سیستم شیرآلات و نیروی هیدرولیک است. صرفنظر از ابعاد و نوع استقرار دستگاه، هسته مرکزی اکثر پمپهای مدرن براساس سیستم سیلندر-پیستون دوگانه (Twin-cylinder Hydraulic System) کار میکند. عملیات پمپاژ یک فرایند پیوسته و مکانیکی است که طی چهار مرحله اصلی زیر انجام میشود:
- تخلیه در قیف ورودی (Hopper): ابتدا تراک میکسر، بتن تازه را به داخل قیف یا هاپر پمپ تخلیه میکند. درون این قیف، یک شفت همزن مکانیکی (آگیتاتور) دائما در حال چرخش است تا بتن را همگن نگه داشته و از لخته شدن، سفت شدن زودهنگام یا جداشدگی سنگدانهها پیش از ورود به سیلندر جلوگیری کند.
- فاز مکش (پیستون اول): سیستم دارای دو سیلندر موازی است. درحالیکه یکی از پیستونهای هیدرولیکی بهسمت عقب (داخل) حرکت میکند، یک نیروی مکش (خلاء نسبی) ایجاد کرده و بتن خمیری را از داخل قیف به درون سیلندر خود میکشد.
- فاز پمپاژ و تراکم (پیستون دوم): دقیقاً همزمان با مکش پیستون اول، پیستون دوم در سیلندر مجاور با قدرت بسیار بالا بهسمت جلو حرکت کرده و بتن موجود در محفظه خود را با فشار هیدرولیکی به داخل خط لوله خروجی هل میدهد.
- عملکرد شیر تغییر مسیر (مانند S-Valve یا Rock Valve): اگر بخواهیم دقیقتر بررسی کنیم که پمپ بتن چگونه کار می کند، باید بهسراغ قطعهای متحرک به نام شیر اِس (S-Tube) برویم که در داخل قیف قرار دارد. این شیر با هر کورس حرکت پیستونها، مسیر خروجی را در کسری از ثانیه بین دو سیلندر جابهجا میکند. این تغییر مسیر هماهنگ و متناوب باعث میشود که جریان بتن پمپی در داخل لولهها قطع نشده و بهصورت یکنواخت و پیوسته بهسمت نازل خروجی هدایت شود.

دستهبندی و انواع پمپ بتن
تا به اینجا متوجه شدید که مکانیزم عملکرد ماشینآلات انتقال بتن چگونه است و اساساً پمپ بتن چیست؛ اما باید بدانید که این تجهیزات برای شرایط کارگاهیِ مختلف، در مدلهای متنوعی طراحی میشوند. برای درک بهتر، انواع پمپ بتن را باید براساس سه معیار مجزا شامل «نوع استقرار»، «مکانیزم انتقال» و «منبع تغذیه» تفکیک کرد:
۱. دستهبندی براساس نوع استقرار و جابهجایی (ارتباط با سایت پلن)
این دستهبندی تعیین میکند که دستگاه چگونه در کارگاه مستقر شده و مسیر انتقال بتن تا مقطع موردنظر چگونه طی میشود:
پمپ بتن هوایی (پمپ بتن بوم)
این تجهیزات روی شاسی یک کامیون سنگین (Truck-mounted) یکپارچه شدهاند. مشخصه اصلی پمپ بتن بوم، برخورداری از یک بازوی مفصلی چندتکه و هیدرولیکی (دکل یا بوم) است که مانند یک ربات، مستقیما توسط اپراتور بهسمت محل بتنریزی هدایت میشود. در این سیستم، نیازی به لولهکشی دستی در سطح کارگاه نیست و دستگاه با باز کردن جکهای تعادل (Outriggers)، در کمترین زمان ممکن آماده به کار میشود. در منابع تخصصی درباره این پمپ نوشته شده که پمپهای بوم برای بتنریزیهای تجاری در مقیاس بزرگ، ساختمانهای چندطبقه و کارهای زیربنایی سنگین طراحی شدهاند.
پمپ بتن زمینی (پمپ ثابت یا خطی)
این ماشینآلات دکل متحرک ندارند و معمولاً روی یک تریلر (پمپ کششی) یا شاسی ثابت نصب میشوند. در پمپ بتن زمینی، بتن از طریق اتصال متوالی شبکهای از لولههای فولادی و شلنگهای لاستیکی که در سطح زمین یا روی اسکلت سازه مهار شدهاند، منتقل میشود. طبق گفته منابع تخصصی، با این کار انتقال بتن از میان فضاهای تنگ، مانند کوچههای بین خانهها، امکانپذیر میشود. از سمت دیگر، راهاندازی این سیستم نیازمند زمان و نیروی کار برای بستن خطوط لوله است؛ ولی در پروژههایی که امکان ورود کامیون بومدار وجود ندارد، تنها راهکار اجرایی محسوب میشود.
جدول مقایسه پمپ بتن بوم در برابر پمپ بتن زمینی
قبل از اینکه وارد دستهبندی بعدی شویم، یک جدول مقایسهای سریع پمپ بتن بوم و پمپ بتن زمینی آماده کردهایم:
| معیار تصمیمگیری | پمپ بتن هوایی (بوم) | پمپ بتن زمینی (خطی/ثابت) |
|---|---|---|
| ارتفاع و فاصله انتقال | محدود به طول دکل (عموما بین ۲۰ تا ۷۰ متر). | عملا نامحدود؛ ایدهآل برای آسمانخراشها و مسافتهای افقی بسیار طولانی (بسته به توان موتور). |
| حجم بتنریزی (دبی) | بسیار بالا؛ طراحی شده برای تخلیه سریع و پیوسته چندین تراک میکسر بهصورت همزمان. | متوسط تا بالا؛ پاسخگوی عملیات پیوسته اما با سرعت نهایی کمتر نسبت به پمپ بوم. |
| دسترسی فضایی | عالی برای عبور از روی موانع کارگاهی (مثل گودالها) با استفاده از حرکت مفصلی بازوها در هوا. | عالی برای فضاهای بسته (زیر سقفها)، تونلها و کوچههای باریک دارای محدودیت ترافیکی. |
| مقیاس و نوع پروژه | فونداسیونهای گسترده (رادیه)، پلسازی، سدسازی و بتنریزی سقفها در پروژههای باز. | تونلسازی، سازههای زیرزمینی عمیق، هسته مرکزی برجهای بسیار بلندمرتبه و بهسازی لرزهای. |
| سرعت تجهیز و راهاندازی | بسیار سریع (مدل Plug & Play)؛ بدون نیاز به نیروی کارگری برای لولهکشی. | زمانبر؛ نیازمند کارگر برای استقرار، اتصال کوپلینگها و مهار ایمن خطوط لوله. |
۲. دستهبندی براساس مکانیزم پمپاژ (نحوه انتقال مواد)
بسته به نوع تکنولوژی بهکاررفته برای غلبه بر اصطکاک و هدایت بتن درون خطوط لوله، این تجهیزات به دو دسته تقسیم میشوند:
پمپ بتن پیستونی (Piston Pump)
استانداردترین و قدرتمندترین مکانیزم انتقال بتن در پروژههای عمرانی است. پمپ بتن پیستونی با استفاده از دو سیلندر هیدرولیکی متناوب، فشارهای فوقالعاده بالایی تولید میکند. این سیستم قادر است بتنهای سنگین سازهای با سنگدانههای درشت را در مسافتهای طولانی پمپاژ کند.
پمپ فشاری یا اسکوئیز (Squeeze Pump)
این پمپها فاقد سیلندر هستند و با استفاده از چرخش یک غلتک روی یک شلنگ لاستیکی منعطف (ایجاد فشار و مکش موضعی)، مواد را به جلو میرانند. این مکانیزم تولید فشار بالایی ندارد و فقط برای پمپاژ بتنهای سبک (فومبتن)، ملاتها یا عملیات شاتکریت (بتنپاشی) با سنگدانههای ریز استفاده میشود.
۳. دستهبندی براساس منبع انرژی (تامین نیروی محرکه)
نوع سوخت و موتور دستگاه، مستقیماً با شرایط محیطی سایت پروژه گره خورده است:
پمپ بتن دیزلی
نیروی خود را از موتورهای گازوئیلی صنعتی دریافت میکنند. پمپ بتن دیزلی کاملاً مستقل از شبکه برق شهری است و بالاترین توان خروجی را ارائه میدهد. این دستگاهها برای پروژههای خارج از شهر، راهسازی و سایتهای وسیع مناسب هستند که به برق سهفاز قدرتمند دسترسی ندارند.
پمپ بتن برقی
این پمپها از الکتروموتورهای صنعتی ولتاژ بالا بهره میبرند. ویژگی بارز پمپ بتن برقی، آلایندگی صفر (عدم تولید دود و مونوکسید کربن) و کارکرد بسیار کمصدا است. استفاده از این پمپها در تونلهای مترو، شفتهای زیرزمینی و پروژههای واقع در بافتهای مسکونی حساس به آلودگی صوتی، از نظر ایمنی و محیطزیستی عالی است.
مشخصات بتن پمپی
بتن پمپی باید بهگونهای طراحی شود که در برابر فشار هیدرولیکی پیستونها دچار جداشدگی سنگدانهها و آبانداختگی نشود و همزمان، شیره بتن بتواند جداره داخلی لولهها را بهطور پیوسته روانکاری کند. یکی از اشتباهات رایج و پرهزینه در کارگاههای ساختمانی این است که تصور میشود اگر موتور دستگاه قدرت بالایی داشته باشد، میتواند هر نوع بتنی را پمپاژ کند. از منظر تکنولوژی بتن، دستگاه پمپ و مخلوط بتن یک سیستم واحد را تشکیل میدهند. اگر طرح اختلاط بتن برای پمپاژ بهینهسازی نشده باشد، لولههای حتی قویترین پمپهای جهان نیز در همان دقایق اولیه دچار انسداد (Blockage) خواهند شد.
برای دستیابی به این شرایط، کنترل پارامترهای زیر در طرح اختلاط ضروری است:
- دقیقترین نسبت آب به سیمان (W/C): اضافه کردن خودسرانه آب به تراک میکسر برای افزایش روانی بتن، از منظر مهندسی خطای مهلکی است؛ چون آب اضافی تحت فشار بالای پمپاژ، از ملات جدا شده و بهسمت جلو فرار میکند؛ در نتیجه، سنگدانههای خشک در لوله باقی مانده و بلافاصله مسیر را مسدود میکنند. برای افزایش روان بودن بتن، فقط باید از افزودنیهای فوق روانکننده (Superplasticizers) استفاده شود.
- کنترل اسلامپ (Slump): بتنی که قرار است پمپاژ شود نباید بیشازحد سفت یا بیشازحد شل باشد. معمولاً برای عملیات پمپاژ روان، محدوده اسلامپ بین ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر (با استفاده از روانکننده) در نظر گرفته میشود.
- سایز و دانهبندی سنگدانهها: ابعاد بزرگترین سنگدانه (شن) در مخلوط، محدودیت هندسی مستقیمی با قطر خطوط لوله دارد. به عنوان یک قاعده کارگاهی، حداکثر بعد سنگدانه نباید از یکسوم قطر داخلی لوله پمپ فراتر برود تا از گیر کردن سنگها در زانوها و اتصالات جلوگیری شود. همچنین، دانهبندی باید پیوسته باشد تا فضای خالی بین شنها توسط ماسه و سیمان پر شود.
- عیار سیمان و ریزدانهها: بتن پمپی به خمیر چسبندهتری نیاز دارد تا ذرات درشتتر را در حالت تعلیق نگه دارد و اصطکاک داخلی لوله را کاهش دهد. کم بودن عیار سیمان باعث اصطکاک شدید و افت فشار پمپ در مسافتهای طولانی میشود.

کاربرد پمپ بتن در پروژههای عمرانی
حالا که بهخوبی میدانید ماشینآلات پمپ بتن چیست و مکانیزم آنها چقدر با روشهای سنتی تفاوت دارد، درک کارایی آنها در کارگاه آسانتر است. مهمترین حوزههای کاربری این تجهیزات در پروژههای عمرانی عبارتاند:
۱. برجسازی و سازههای بلندمرتبه
در ساخت آسمانخراشها، انتقال بتن با باکت و تاورکرین فرایندی بهشدت کند و زمانبر است که باعث ایجاد درز سرد (Cold Joint) در مقاطع بتنی میشود. منابع تخصصی میگویند که برای حل این مشکل، پمپهای ثابت (Stationary Pumps) توسعه یافتند. در واقع، امروزه با استفاده از پمپهای ثابت متصل به سیستم توزیع عنکبوتی (Placing Booms)، بتن با فشار بالا به ارتفاعات بیش از صد متر پمپاژ شده و بتنریزی هسته مرکزی، دیوارهای برشی و سقفها بهصورت یکپارچه انجام میشود.
۲. بتنریزیهای حجیم و فونداسیونهای گسترده
در پروژههایی مانند احداث پالایشگاهها، سیلوها یا فونداسیون برجها که نیازمند صدها یا هزاران متر مکعب بتن در یک شیفت کاری هستند، پمپهای بوم با دبی خروجی بالا میتوانند بدون وقفه، تراک میکسرهای متعدد را تخلیه کرده و از گیرش اولیه بتن و ایجاد انفصال در بافت سازه جلوگیری کنند.
۳. تونلسازی و سازههای زیرزمینی
در احداث متروهای شهری، تونلهای انتقال آب و معادن که فضای کاری بهشدت محدود است، دسترسی تجهیزات سنگین غیرممکن است. در این شرایط، پمپ بتن برقی (با موتور بدون آلایندگی) در دهانه تونل یا شفت مستقر شده و بتن را از طریق شبکهای از لولههای ثابت به صدها متر زیر زمین یا در عمق تونل هدایت میکند.
۴. سازههای آبی، سدسازی و پلسازی
بتنریزی پایههای پل در داخل رودخانهها یا احداث سرریز سدها، نیازمند تجهیزاتی است که بتوانند از روی موانع طبیعی عبور کنند. بازوهای هیدرولیکی و مفصلی پمپ بوم، امکان دسترسی به نقاط کور و پوشش دادن فواصل طولانی روی آب یا درههای عمیق را با بالاترین ضریب ایمنی فراهم میکنند.
۵. پروژههای شهری با محدودیت ترافیکی
در بافتهای متراکم شهری که کوچهها باریک هستند و امکان توقف طولانیمدت ماشینآلات وجود ندارد، پمپهای زمینی (تریلری) با اشغال حداقل فضای ممکن در ورودی کارگاه مستقر میشوند و با لولهکشی در سطح زمین، عملیات بتنریزی فونداسیون و سقفها را با کمترین انسداد ترافیکی به انجام میرسانند.

نکات ایمنی در عملیات پمپاژ بتن
فارغ از اینکه مدل دستگاه شما چقدر پیشرفته است و تعریف تئوری پمپ بتن چیست، انتقال مصالح تحت فشار بالای هیدرولیکی همواره خطرات کارگاهی خاص خود را دارد. رعایت دستورالعملهای زیر پیش از آغاز و در حین پمپاژ ضروری است:
- رعایت حریم خطوط انتقال برق: یکی از مرگبارترین حوادث در کار با پمپ بتن هوایی، برخورد بوم فلزی با شبکههای برق فشار قوی است. برای جلوگیری از این دست حوادث، اپراتور موظف است پیش از باز کردن دکل، حریم ایمنی (حداقل ۵ متر فاصله آزاد برای خطوط استاندارد و بیشتر برای ولتاژهای بالا) را بهطور دقیق و با حضور ناظر ایمنی (HSE) کنترل کند.
- تثبیت اصولی جکهای تعادل (Outriggers): پمپهای بومدار هرگز نباید روی خاکهای دستی، سست یا لبه گودبرداریها مستقر شوند. باز کردن کامل جکهای تعادل و استفاده از صفحات توزیع بار (پدهای استاندارد یا تختههای زیرپایی مقاوم) برای جلوگیری از نشست موضعی و واژگونی کامیون در حین چرخش بوم، الزامی است.
- مدیریت خطر انسداد و افت فشار لولهها: در صورت گرفتگی خطوط لوله، فشار در پشت نقطه انسداد بهشدت بالا میرود. در این حالت، تحت هیچ شرایطی نباید بستها (کوپلینگها) را باز کرد. در واقع اپراتور باید ابتدا با معکوس کردن حرکت پیستونها، فشار داخل شبکه را تخلیه کرده و سپس اقدام به باز کردن ایمن لوله کند.
- مهار شلنگ خرطومی انتهایی (Whip Hose): شلنگ لاستیکی انتهایی به دلیل وزن بتن و پالسهای پمپاژ، نوسانات شدیدی دارد. کارگران هرگز نباید این شلنگ را برای تغییر مسیر بوم با زور بهسمت خود بکشند. همچنین، اتصال هرگونه لوله فلزی یا اضافهکردن طول به انتهای این شلنگ انعطافپذیر، ممنوع است.
- مهار اصولی خطوط در پمپهای زمینی: در پمپ بتن زمینی، خطوط لوله باید در فواصل مشخص و در محل زانوییها بهخوبی به بستر یا اسکلت سازه مهار (Anchor) شوند تا ضربات ناشی از پمپاژ باعث دررفتگی اتصالات و پرتاب لولهها نشود.
راهنمای انتخاب پمپ بتن مناسب برای پروژه
برای اینکه دقیقا بدانید کدام سیستم انتقال برای سایت شما توجیه فنی و اقتصادی دارد، پارامترهای تصمیمگیری زیر را بهعنوان یک چکلیست مهندسی بررسی کنید:
- ارزیابی دسترسی فضایی و موانع سایت: اگر کارگاه شما در یک کوچه باریک شهری قرار دارد یا بتنریزی در طبقات منفی و زیر سقف انجام میشود، استفاده از پمپهای ثابت (تریلری) و اگر سایت پروژه باز است، محوطه کافی برای جکزدن کامیون وجود دارد و نیاز به عبور از موانع کارگاهی (مثل گودالها یا دپوی مصالح) دارید، پمپ بتن بوم بهترین گزینه خواهد بود.
- حجم و پیوستگی بتنریزی: برای فونداسیونهای گسترده، رادیه (Mat Foundation) یا بتنریزیهای حجیمی که نیازمند تخلیه متوالی دهها تراک میکسر بدون وقفه هستند، پمپهای بوم با دبی خروجی بسیار بالا (مثلا بیش از ۱۰۰ متر مکعب در ساعت) و برای مقاطع کوچکتر مانند ستونها یا دیوارهای برشی محدود، یک پمپ خطی با ظرفیت متوسط پاسخگوست.
- مسافت افقی و ارتفاع عمودی پمپاژ: در پروژههای برجسازی که ارتفاع بتنریزی به بالای ۶۰ یا ۱۰۰ متر میرسد، دکل پمپهای هوایی معمولاً کوتاه است. در این ابرپروژهها باید از پمپ بتن پیستونی زمینی فوقفشار یا فشار بالا (High-pressure) همراه با شبکهای از لولههای فولادی ثابت و سیستم توزیعکننده عنکبوتی در بالای سازه استفاده کرد.
- نوع و دانهبندی مخلوط بتن: اگر طرح اختلاط شما شامل بتنهای بسیار سنگین، پرمقاومت یا دارای سنگدانههای درشت است، از پمپهای پیستونی قدرتمند استفاده کنید. اما برای انتقال فومبتن، ملاتهای سبک یا پر کردن درزها، پمپهای اسکوئیز (فشاری) یا مینیپمپهای روتوری، استهلاک و هزینه بهمراتب کمتری دارند.
ارزیابی دقیق پارامترهای فوق گاهی نیازمند تجربه میدانی و شناخت کامل از استهلاک و توانمندیهای هر دستگاه است. به همین دلیل، توصیه میکنیم پیش از نهایی کردن تصمیم خود، مشخصات سایت پلن و حجم بتنریزی پروژه را با کارشناسان و تامینکنندگان تخصصی این ماشینآلات مانند مجموعه تبریز صنعت در میان بگذارید تا از تطابق کامل دستگاه انتخابی با الزامات فنی و اقتصادی پروژه خود اطمینان حاصل کنید.

سخن پایانی
در این مقاله بهطور جامع بررسی کردیم که پمپ بتن چیست. بهعنوان یک مدیر پروژه یا مهندس مجری، به یاد داشته باشید که خرید یا اجاره قدرتمندترین دستگاه بازار، ضامن موفقیت نیست؛ بلکه همگامی سه عامل «انتخاب پمپ متناسب با محدودیتهای سایت»، «طراحی اصولی بتن پمپی» و «رعایت وسواسگونه نکات ایمنی» است که یک بتنریزی سریع، باکیفیت و بدون دردسر را تضمین میکند. در این مسیر، بهرهگیری از تجربه و تجهیزات شرکتهای معتبر و باسابقه در این حوزه مانند تبریز صنعت، به شما کمک میکند تا با دریافت مشاورههای فنی دقیق، بهینهترین سیستم پمپاژ را انتخاب کرده و ریسکهای اجرایی و توقفات کارگاهی را به حداقل برسانید.
سؤالات متداول
۱. پمپ بتن زمینی بهتر است یا پمپ بتن هوایی؟
هیچکدام برتری مطلق ندارند. پمپ هوایی (بوم) برای پروژههای فضای باز، بتنریزیهای حجیم و نیازمند سرعت بالا مناسب است. پمپ زمینی برای فضاهای بسته، مسافتهای افقی بسیار طولانی و کارگاههای دارای محدودیت ترافیکی و شهری انتخاب میشود.
۲. آیا میتوان هر نوع بتنی را با این تجهیزات پمپاژ کرد؟
خیر. پمپاژ موفق نیازمند طرح اختلاط اختصاصی (بتن پمپی) است. بتن باید دارای اسلامپ مناسب (عموماًبا استفاده از روانکنندهها)، عیار سیمان کافی و دانهبندی پیوسته باشد. استفاده از بتنهای بسیار خشک یا افزودن غیراصولی آب، بلافاصله منجر به مسدودی لولهها میشود.
۳. حداکثر ارتفاع و مسافتی که یک پمپ میتواند بتن را منتقل کند چقدر است؟
این مقادیر اعداد ثابتی نیستند و به توان موتور (دیزلی یا برقی)، فشار سیستم هیدرولیک، قطر خطوط لوله و ویسکوزیته بتن بستگی دارند. برخی پمپهای زمینی فوقتخصصی در پروژههای خاص توانستهاند بتن را تا ارتفاع بیش از ۶۰۰ متر نیز پمپاژ کنند.
۴. پمپ بتن پیستونی چیست؟
رایجترین و قدرتمندترین مکانیزم در تجهیزات پمپاژ است که از طریق دو سیلندر و پیستون هیدرولیکی متناوب، فرایند مکش از قیف و هل دادن بتن به داخل لولهها را با فشار بسیار بالا انجام میدهد.
۵. مهمترین دلیل گرفتگی لوله پمپ در حین عملیات چیست؟
دلایل اصلی شامل جداشدگی سنگدانهها به دلیل اضافه کردن غیرمجاز آب به تراک میکسر، بزرگ بودن بیشازحد سایز سنگدانهها نسبت به قطر لوله، کثیف بودن خطوط لوله از بتنریزیهای قبلی، و توقفهای طولانیمدت دستگاه در هوای گرم است.
